Con người của những phát minh “không giống ai”

E-mail | Bản in | Lưu xem sau

Kỹ sư Lê Xuân Khánh đang pha chế “xăng mới”

Cách đây hơn 10 năm, hay tin một kỹ sư Việt Nam chế tạo thành công vật liệu hấp thụ dầu hiệu quả vượt xa các loại có trước đã được công bố trên thế giới. Nhiều công ty nước ngoài không khỏi nghi ngờ, muốn được “mắt thấy tai nghe” phát minh này. Không ít chuyên gia quốc tế đã bay sang Việt Nam để thử xem người phát minh ra công nghệ gây xôn xao trên… nói dóc cỡ nào. Nhưng tiếp xúc rồi thì họ bái phục Kỹ sư Lê Xuân Khánh - cha đẻ của công trình trên. Không dừng lại ở đó, con người của những phát minh “không giống ai” này tiếp tục cho ra lò nhiều ý tưởng kỳ lạ mới…

Phù thủy trị “bệnh” tràn dầu

Ngày ấy, khi đi tìm lời đáp cho câu hỏi “ai sẽ rửa sạch dầu trên các dòng sông ô nhiễm?”, chúng tôi đã gặp kỹ sư Lê Xuân Khánh giữa gian phòng tràn ngập chai lọ, ống nghiệm, hoá chất. Làm việc nhiều năm ở Viện Công nghệ hoá học thuộc Trung tâm Khoa học tự nhiên và công nghệ quốc gia, sau đó công tác tại nhiều đơn vị nghiên cứu - sản xuất thuộc Sở Khoa học - Công nghệ TP Hồ Chí Minh, kỹ sư Lê Xuân Khánh đã nghiên cứu thành công qui trình ngăn chặn vết dầu loang từ khâu thu vớt, tách dầu khỏi nước, tái sử dụng. Trước hàng chục chuyên viên từ nhiều nước trên thế giới, ông khéo léo biến lớp dầu đen đặc loang trên mặt nước thoắt chốc ngấm vào chiếc gối hút. Lớp dầu trong gối sau đó được ép lại, hoặc nếu đưa qua thiết bị tách dầu thì cuối cùng số dầu thu được đạt trên 99,9%. Chứng kiến cảnh ấy, một chuyên viên dầu khí Úc buột miệng: “Không có gì để nói hơn nữa. Ông ấy thật tuyệt vời!”. Hết phần thực hành, ông Khánh chuyển sang thuyết trình về công nghệ kỳ diệu này thật đơn giản: Từ hình ảnh của người dân nghèo dùng nơm bắt cá ở làng quê, ông đã liên hệ và bất ngờ phát hiện: Có thể dùng hợp chất hữu cơ cao phân tử để làm vật liệu hấp thụ dầu. Bề mặt vật liệu này được phủ lớp vỏ mỏng hoạt động theo nguyên lý “van một chiều” chỉ cho dầu thấm vào nhưng không thể thoát ra. Ứng dụng này đã được đánh giá cao ở chỗ vật liệu hoàn toàn “trơ” với nước, nhưng rất “háo” dầu và có thể hút được lượng dầu lớn gấp 40 lần khối lượng bản thân. Thiết bị tách dầu theo nguyên lý thuần tuý phương Đông hình thành: hỗn hợp dầu lẫn nước được đưa vào thiết bị qua lớp lọc cặn, lớp cản dầu và một lớp lọc nước có sợi hoạt tính, cuối cùng nước thu được trong veo, thoảng nhẹ mùi dầu: Còn lượng dầu đọng lại, qua kiểm nghiệm mang đầy đủ đặc tính ban đầu.

“Thực mục sở thị” công trình khoa học của ông Khánh, các chuyên gia trong nước và quốc tế đánh giá: Khác hẳn với phương pháp tách dầu bằng quay ly tâm như nhiều nước áp dụng (dùng năng lượng quay cho nước văng ra, còn dầu đọng lại), nghiên cứu của ông Khánh đang được xem là có nhiều ưu điểm bởi công suất lớn, giá thành hạ, hiệu quả cao, lại không hao phí điện năng. Chính đại diện một công ty Thuỵ Điển đã nhận xét: “Không ngờ các ông làm tốt hơn chúng tôi!”.

“Giấc mơ” xăng tự chế giá rẻ

Thời gian qua, báo chí đã đưa những thông tin “động trời” về việc kỹ sư Lê Xuân Khánh chế tạo ra một loại “xăng tự chế”, trong đó, nhiều ý kiến cho rằng đây là một “phát kiến lớn”, song cũng có người cả quyết, đó chỉ là... hoang tưởng của tác giả công trình. Nói về việc “phản biện” của dư luận xã hội, kỹ sư Khánh chỉ cười. Ông giảng giải cho chúng tôi về loại “nhiên liệu mới” này một cách rất dung dị, dễ hiểu: Chỉ với 2 gam enzyme do ông đặc chế, có thể tạo ra một loại xăng tự chế không thua xăng A92 mà giá thành rất rẻ. Từ 10 năm nay, ông đã theo đuổi nghiên cứu ứng dụng pha trộn cồn vào xăng và đã tìm ra một loại enzyme đặc biệt có thể chuyển hóa cồn công nghiệp (độ tinh khiết 96%) thành một hỗn hợp, gọi là aleston. Đem aleston trộn với xăng A92 theo tỷ lệ 50:50, được một loại “xăng” mới mà ông Khánh đặt tên là C95. Qua đo đạc bước đầu tại một số phòng kiểm nghiệm trong nước, “xăng C95” có chỉ số octan là 101,2 (so với xăng A92 có chỉ số octan là 92). Như vậy, “xăng C95” có thể sử dụng giống như xăng A92, lại tiết kiệm hơn. 1 lít xăng A92 chạy được 120 km thì xăng C95 cũng cho phép xe vượt quãng đường 120km. Nhưng mức độ ô nhiễm môi trường của “xăng C95” giảm xuống gần 5 lần so với xăng A92. Theo tính toán của ông, giá thành cho ra một lít xăng C95 chỉ vào khoảng 7.250 đồng/lít.

	Chiếc xe gắn máy của ông Khánh được chạy bằng xăng C95.

Về sự nghi ngại xăng pha cồn có ảnh hưởng tới máy móc thiết bị như dư luận “đồn thổi”, ông Khánh bảo, ở nước ngoài, đã có nhiều nghiên cứu về vấn đề này từ lâu. Loại “xăng mới” này cũng đã kiểm tra ở Trung tâm tiêu chuẩn-đo lường-chất lượng Khu vực 3. Theo Phiếu kết quả thử nghiệm số KT3 - 1267 DK7/2, sản phẩm xăng ông nghiên cứu đạt tiêu chuẩn về độ ăn mòn ở mức 1A (độ ăn mòn loại 1 là đạt tiêu chuẩn của xăng, độ ăn mòn kim loại 1A còn tốt hơn nữa). Về công suất sản xuất xăng: Công nghệ dự kiến có thể sản xuất dự tính lên tới 5 triệu lít xăng /ngày, do máy móc thiết bị không phải đầu tư phức tạp gì lắm. Chỉ cần cung cấp đủ nhiên liệu đầu vào là được. Còn về tiêu hao năng lượng khi chạy xe: Bước đầu thử nghiệm cho thấy, về hao xăng chỉ bằng 80% so với sử dụng xăng A92. Theo chứng minh của một sáng chế Mỹ, sự chuyển hoá năng lượng từ cồn còn tốt hơn xăng dầu mỏ gấp 3 lần. Ông Khánh cho biết sẽ cố gắng để đi theo hướng này...

Những băn khoăn…

Tính thực tế của công trình nghiên cứu vật liệu hấp thụ của kỹ sư Lê Xuân Khánh thì đã rõ, thế nhưng không hiểu sao những vụ tai nạn tràn dầu gần đây gây hậu quả hết sức nghiêm trọng, công tác khắc phục hết sức khó khăn, vất vả... nhưng vẫn không thấy xuất hiện loại vật liệu hút dầu, cũng như “máy tách hỗn hợp dầu - nước” mà kỹ sư Lê Xuân Khánh đã được cấp bằng độc quyền sáng chế. Cho dù việc ứng dụng đó xem như là một lần thử nghiệm, tập dượt... cũng không được triển khai. Phải chăng đó cũng chỉ là kết quả của một đề tài có cùng “số phận” như một số đề tài nghiên cứu khác, chưa hội đủ các điều kiện cần thiết để có thể đưa vào sản xuất và ứng dụng rộng rãi?

Tâm sự với chúng tôi, kỹ sư Lê Xuân Khánh chia sẻ: “Mọi nghiên cứu khoa học đều khởi điểm xuất phát từ ý tưởng. Trong đó, có rất nhiều ý tưởng lúc mới xuất hiện bị nhận xét quy chụp là hoang tưởng. Nhưng khi thành công, ý tưởng đó không còn bị xem là hoang tưởng nữa... Nếu không mạnh dạn thực hiện ý tưởng thì làm sao có thể nói chuyện thành công hay thất bại. “Thất bại là mẹ thành công”... Có khi sự thất bại đối với người này lại là thành công với người kia. Hoặc ngẫm lại, có khi cũng là thành công của chính họ để sử dụng trong một trường hợp nghiên cứu khác...” Trả lời câu hỏi của chúng tôi rằng ông nghĩ gì khi những ý tưởng táo bạo của mình chưa được triển khai rộng rãi vào thực tế. Bằng nét đôn hậu, chân thành, người kỹ sư có hơn 30 năm gắn bó với khoa học nói: “Vì lòng say mê khoa học và ham muốn góp chút gì đó cho quê hương, tôi sẽ không nản chí...”.

 Thành Nam