Hoa đời nở trong “thung lũng buồn”

E-mail | Bản in | Lưu xem sau

Anh bạn đồng nghiệp công tác tại báo Điện Biên Phủ cảnh báo tôi: Người lạ tới Trung tâm Chữa bệnh - Giáo dục - Lao động Xã hội (CB- GD- LĐXH) phải hết sức cẩn thận, nơi đó, người cai thì coi như “thung lũng thần chết”, mà cán bộ, y bác sĩ thì coi như “địa ngục trần gian”, bởi học viên cai nghiện có tới 65% bị nhiễm HIV/AIDS, có nhiều tiền án tiền sự, nguy hiểm lắm!...

Bữa ăn trưa của các học viên tại trung tâm.

Những người “giữ cửa”

Đêm khuya. Cả Trung tâm đang im lìm trong giấc ngủ, bỗng có tiếng la thất thanh: Cứu với! Thằng T. nó giết tôi rồi, cán bộ ơi!

Khi anh Lã Phi Sơn, cán bộ quản giáo và bác sĩ Phạm Thị Bình xuất hiện tại phòng ở của học viên thì đã thấy L.T.T tay cầm con dao dính máu dí vào cổ anh P. V. L cùng phòng, miệng gào khóc thảm thiết: “Tao bị AIDS rồi, đằng nào tao cũng chết, tao phải giết được vài thằng. Đời hại tao thì tao phải trả thù đời”. Nhìn thấy thầy Sơn và cô Bình, hắn ôm mặt khóc: “Ối cô Bình ơi, cô có thương em không? Em không còn cơ hội để làm lại cuộc đời nữa rồi, bị AIDS là đi đứt rồi. Em còn vợ và mấy đứa con, đời chúng nó sẽ khổ vì không có bố”. Nghe những lời tâm sự gan ruột, biết rằng trong sâu thẳm con người liều lĩnh này vẫn còn đọng lại chút nhân tâm, bác sĩ Phạm Thị Bình, Phó Trưởng phòng Điều trị phục hồi sức khỏe bệnh nhân đã dũng cảm tiến lại gần, nắm lấy tay T. Rồi chị cũng khóc. Chị bảo, đâu đó trong góc khuất, họ cũng là những con người rất nhân bản, và rất sâu sắc. Khi mình đối xử tử tế với họ, họ cũng không nỡ ác với mình.

Chị kể, ngày xưa, chị vốn làm việc tại Trạm y tế xã Pa Hang, huyện Mường Lay, tỉnh Sơn La (cũ). Khi chồng chị chuyển công tác về tỉnh Điện Biên, chị khăn gói theo chồng. Nhận công tác ở nơi được mệnh danh là “xứ sở thần chết” khi mới 24 tuổi, suốt 3 tháng đầu về Trung tâm, chị trong tình trạng bị suy nhược cơ thể vì không ăn, ngủ được. Hàng xóm xì xào: “Cô này có vấn đề gì không mà lại xin về làm việc ở đó? Không khéo dính HIV rồi cũng nên”. Mỗi khi được nghe chị giới thiệu về nghề nghiệp, những người tiếp xúc với chị lại có phần e dè, ngần ngại. Nhưng rồi nghị lực đã giúp chị vượt qua tất cả những khó khăn ban đầu để ở lại với Trung tâm, với người bệnh. Những khi tiếp xúc với bệnh nhân cai nghiện, chị nhận ra rằng, người bệnh rất cần đến mình. Họ rất lo sợ mỗi khi bị lên cơn, mỗi khi phải đối diện với bệnh tật và sắp rời xa sự sống. Chị cho biết, bước gian nan, khó khăn nhất trong quá trình cai nghiện là cắt cơn, bởi những người nghiện thường có thể trạng mệt mỏi, uể oải, tâm trạng chán nản, bất an, hoặc có những người đến giai đoạn cuối của thời kỳ HIV/AIDS sẽ bi quan, thậm chí có những hành động liều lĩnh, mất hết tính người. Trong đời chị, đã không ít lần bị “đánh oan” bởi người bệnh lên cơn vật thuốc. Khi ấy, họ chẳng biết gì, không say, cũng không tỉnh, sẵn sàng lao vào đánh đập, chửi mắng bất cứ ai, kể cả y bác sĩ. Lúc đó, ngoài việc phải nghiêm khắc trong vai trò bác sĩ điều trị, chị còn phải là người mẹ, người chị ân cần, tận tâm, sẵn sàng chỉ bảo và lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của người bệnh. Mỗi khi có ca trực, chị lại xuống phòng từng người hỏi han, động viên, có bệnh nhân mỏi mệt, chị lại xoa bóp, trấn an tinh thần để họ ngủ được. Nhắc đến bác sĩ Bình, không ai ở Trung tâm này không khỏi tự hào, kính trọng và yêu quý, bởi chị chính là người mẹ, người chị hết mực gần gũi, thương yêu của tất cả bệnh nhân.

Ghập ghềnh đường hoàn lương

Theo số liệu điều tra mới nhất, tỷ lệ tái nghiện sau cai ở tỉnh Điện Biên lên đến 90%. Qua báo cáo của Trung tâm CB-GD-LĐXH, nhiều người tặc lưỡi: Tái nghiện là đương nhiên! Bởi, trong 5 bước của quy trình cai nghiện là cắt cơn, giải độc, phục hồi sức khỏe bằng lao động, dạy nghề và tái hòa nhập cộng đồng, người nghiện tại đây mới chỉ tiếp cận được có... 3 bước đầu tiên. Những bước tiếp theo được xem là nhân tố quan trọng nhất, quyết định con đường hoàn lương, trở về cuộc sống đối với người nghiện là dạy nghề, tái hòa nhập cộng đồng lại bị... bỏ qua do... điều kiện kinh tế, khó khăn về cơ sở vật chất! Trong số 66 học viên đang chữa trị tại Trung tâm, chỉ có 6 học viên đến cai tự nguyện, còn lại là cưỡng chế. Các đối tượng vào cai tại Trung tâm rất đa dạng, phức tạp, trình độ văn hóa thấp, không có nghề nghiệp, có nhiều tiền án, tiền sự. Nếu chỉ điều trị cắt cơn rồi giao trả về cho gia đình, địa phương quản lý, không được đào tạo nghề, tạo công ăn việc làm ổn định, họ lại “ngựa quen đường cũ” là điều khó tránh khỏi. Bác sĩ Nguyễn Thị Bình lo ngại: “Những đối tượng bị cưỡng chế vào đây hầu hết đã nghiện lâu năm, ngoài việc bị chai lỳ về tâm lý, không an tâm cai nghiện, từ bỏ ma túy, tìm mọi lúc sơ hở của cán bộ quản lý để bỏ trốn, còn mắc vô số các bệnh mãn tính. Song song với việc cai nghiện, chúng tôi còn phải chữa trị cho bệnh nhân một số bệnh mãn tính khác như: Viêm gan, thận, viêm phế quản, hen, lao, nấm da, nấm tiêu hóa, tiêu chảy, hạch... Ngoài ra, tỷ lệ nhiễm HIV lên đến 65%”.

Giờ thể thao, vui chơi giải trí của các học viên.

Mong chờ một tương lai

Những ngày áp Tết, không khí ở Trung tâm dường như có phần sôi động hơn. Khóa học 2009- 2010 này, chỉ còn vài tháng nữa là kết thúc. Các học viên nơi đây đang trong quá trình học tập và lao động để chờ ngày đoàn tụ với gia đình. Thời gian trở về không còn xa nữa, nhưng để khi bước chân ra khỏi Trung tâm, các học viên sẽ rời bỏ hẳn ma túy, đó là điều không đơn giản. Anh Đ.V.C tâm sự: “Tôi biết, trong số các anh em ở đây, có người vẫn còn hy vọng về sự sống, nhưng cũng có người biết chắc mình đang mang trong mình mầm mống căn bệnh thế kỷ HIV/AIDS, cuộc sống chỉ đếm được từng ngày. Dẫu vậy, chúng tôi vẫn mong chờ, hy vọng và thắp sáng lên niềm tin cho chính bản thân mình. Ngày trở về, sẽ được hòa nhập với cộng đồng, gia đình, xã hội, sẽ làm được điều gì đó có ích hơn trước khi lìa xa cuộc sống, để không phải mang tiếng là kẻ bỏ đi và phải đeo cái “mác” con nghiện đến suốt đời”.

Điện Biên được xếp vào một trong số những tỉnh có người nghiện ma tuý nhiều nhất cả nước, tình hình buôn bán, vận chuyển, tàng trữ, sử dụng các chất ma tuý trái phép diễn biến phức tạp, số lượng người nghiện không ngừng tăng lên. Ông Đinh Văn Sơn hé lộ cho chúng tôi biết một tin vui: “Để việc cai nghiện mang lại hiệu quả hơn, các cấp, các ngành chức năng đã có kế hoạch, giải pháp chiến lược: Xây dựng trụ sở Trung tâm CB - GD - LĐXH mới, với quy mô 300 đối tượng, mặt bằng phục vụ cho xây dựng mô hình lao động sản xuất rộng. Khi trụ sở hoàn thành, với cơ sở vật chất đó, trung tâm có thể cùng lúc đón nhận gấp 5 lần học viên như hiện nay; thời gian học tập, lao động được nâng lên. Trung tâm có diện tích rộng, đất canh tác nông nghiệp phù hợp. Khi đó, trung tâm sẽ tổ chức cho học viên lao động sản xuất để vừa học nghề, tăng thời gian rèn luyện và tự lao động nuôi sống bản thân mà không phụ thuộc vào kinh phí được cấp. Bên cạnh đó, các phương án xây dựng trung tâm cai nghiện ma tuý cấp huyện cũng đang được tiến hành. Khi mô hình này đi vào hoạt động, sẽ tổ chức cai cho những đối tượng mới nghiện trên địa bàn, đồng thời gánh bớt nhiệm vụ cho trung tâm cấp tỉnh, tăng cơ hội cai nghiện, điều trị và hoà nhập cộng đồng sớm cho học viên”.

Hà Minh