“Tàu lạ” - ngư dân phải “tự kiểm” mình

E-mail | Bản in | Lưu xem sau

Trong 3 năm trở lại đây, có rất nhiều vụ ngư dân ở tỉnh Quảng Ngãi bị tàu lạ đâm chìm. Hậu quả để lại rất nặng nề; nhưng việc tìm ra các con tàu gây tai nạn trong đêm tối, giữa đại dương mênh mông thì vẫn như mò kim đáy bể...

Thuyền trưởng Bạch Cơ không thể quên vụ tai nạn kinh hoàng.

Đâm thuyền, bỏ chạy

“Sau cú va đập như một cơn địa chấn, tất cả chìm vào im lặng rợn người. Nỗi sợ hãi trước cái chết khiến chúng tôi quên đi cảm giác lạnh buốt khi bị nhấn sâu xuống đáy biển. Phải tìm được một cái phao, miếng gỗ trôi nổi để bám vào, sau vụ tai nạn đã cướp đi sinh mạng 2 ngư dân của tàu chúng tôi”. Đó là câu chuyện ông Bạch Cơ, thuyền trưởng tàu QN6 4032 TS, ở thôn Thạch Bi 1, xã Phổ Thạch, huyện Đức Phổ kể lại. Là người trực tiếp cầm lái lúc xảy ra sự cố, ông còn nhớ như in. Rạng sáng ngày 28-3-2004, tàu ông chở 8 tấn cá chuồn, chỉ còn cách cửa biển Sa Huỳnh khoảng 7 hải lý, bất ngờ một chiếc tàu lạ từ phía sau húc mạnh vào mạn thuyền làm chiếc thuyền chìm ngay xuống biển. Các ngư dân dìu nhau đu trên một chiếc thúng, còn chiếc tàu nổi lên được phần chóp mũi nhờ hàng trăm tấm lưới và phao. Điểm lại “quân số”, ông Cơ thấy thiếu 3 người. Trong đó có anh Bạch Long Tơ, người được tìm thấy không lâu sau đó.

Sau khi được vớt lên và đưa vào đất liền, anh Tơ thuật lại: Thủ phạm đâm chìm thuyền là một con tàu Việt Nam chở rất nhiều hàng, be tàu mấp mé sát mép nước. Khi bị nạn, anh Tơ đã bám mạn tàu và nhìn thấy biển số. Không đủ sức trèo lên bong tàu, anh đu dọc thành tàu, hướng về gần ca bin kêu cứu. Tuy nhiên, điều anh mong đợi là được cứu vớt lại không đến. Các thủy thủ trên tàu gào lên như những con thú dữ: Đánh cho nó chết luôn đi cho rảnh nợ! Thấy các thủy thủ cầm gậy lao đến, anh Tơ buông tay, đạp mạnh người để trôi theo dòng nước.

Thoát chết, vào tù

Sau vụ việc trên, ông Cơ mang thông tin về chiếc tàu gây tai nạn đến gõ cửa các cơ quan điều tra để họ truy tìm hung thủ. Tuy nhiên, việc điều tra tai nạn trên biển rất khó khăn và chưa có lời giải.

Về phía các cơ quan điều tra, lật lại hồ sơ, phát hiện con tàu ông Cơ làm thuyền trưởng đã hết hạn đăng kiểm 9 tháng. Chiểu theo Luật Hình sự, ông đã phạm tội “điều khiển các phương tiện giao thông đường thủy không đảm bảo an toàn” quy định tại Điều 214. Vậy là ông lãnh án 40 tháng tù. Vụ việc của ông Bạch Cơ như hồi chuông cảnh báo ngư dân. Hiện còn một số tàu cá không đủ thiết bị chiếu sáng, kèn, còi theo quy định. Khi tắt máy, neo thuyền ngủ, ánh sáng trên thuyền không đủ để các tàu khác phát hiện tránh. Đó là chưa kể các trường hợp bình ắc quy gần hỏng, không được thay mới nên đèn an toàn chỉ sáng được một lúc rồi lịm đi như đom đóm. Thêm vào đó, ngư dân thường xuyên thay đổi máy tàu. Nhiều thuyền làm ăn không thuận lợi, một năm sau lại đổi máy. Và bộ hồ sơ để đăng kiểm lại khá phức tạp, ngại giấy tờ, ngư dân trốn gia hạn nên để đăng kiểm trễ hạn. Tai nạn xảy ra, thủ phạm thì biến mất, còn ngư dân lại vướng vào vòng lao lý.

“Vạch đỏ” trên biển?

Tuyến đường nào trên biển tàu bè thường xuyên qua lại và ngư dân không nên neo ngủ? Trả lời câu hỏi này, các chủ thuyền đều đưa ra những ý kiến hoàn toàn khác nhau và dựa trên kinh nghiệm là chính. Có chủ thuyền cho rằng, cách bờ khoảng 7 - 8 hải lý là “khu vực yên tĩnh”. Có người lại khẳng định 15 - 17 hải lý cách bờ là ngủ an toàn. Anh Hải, một ngư dân ở xã Bình Châu, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi kể lại: “Có một bữa, cả thuyền tui đang ngủ say giữa biển, linh tính mách bảo điều gì đó chẳng lành. Thò đầu ra ca bin, thấy chiếc tàu khổng lồ như một tòa nhà di động đang lao tới. Bốn chiếc đèn chớp nhỏ xíu như chiếc đèn pin 12 vôn trên nóc thuyền rõ ràng đã không có một chút tác dụng để cứu anh em ngư dân và con thuyền. “Tàu lớn, nổ máy né đi!” -Vừa gào lên, anh vừa nhào đến khởi động máy, chặt đứt dây neo. Các ngư dân cho con thuyền lao sang mạn trái, nghe tiếng máy tàu hùng hục lướt qua, sóng bổ ầm ầm làm con thuyền chao đảo như chiếc lá. Anh em trên thuyền toát mồ hôi vì thoát chết.

Ngư dân chỉ lắp một bình phát điện dưới tàu và phụ thuộc vào máy tàu lúc hoạt động.

Ông Nguyễn Hưng Vị, Thuyền trưởng tàu Ilaco Summer của Công ty Vận tải biển Ilaco - Hải Phòng cho biết, tàu ông thường theo tuyến hàng hải nội địa phổ biến của các tàu vận tải nội địa hành trình gần bờ. Tuy nhiên, một số tàu có thể cài thông số hành trình trên máy hơi khác đi đôi chút nên có thể đi cách bờ xa hơn một vài hải lý, nhưng cũng đi trong hành lang này. Còn ông Trần Quang Trung, Trưởng phòng An toàn thanh tra Hàng hải, Cảng vụ Quảng Ngãi đưa ra ý kiến: “Tuyến đường hàng hải” nói chung cũng chỉ mang tính tương đối và thường có biên độ rộng. Riêng tuyến đường hàng hải Quốc tế đi qua biển Đông, biên độ rộng từ 25 đến 30 hải lý. Tuyến đường hàng hải quốc tế phổ biến của tàu thuyền là từ Hồng Kông, từ cảng Phòng Thành của Trung Quốc đi Xingapo, Thái Lan, qua eo biển Malaxca. Có rất nhiều tàu trọng tải lớn hành trình qua vùng biển này, chính vì vậy, ngư dân nên đánh dấu trên hải đồ kết hợp với quan sát trên biển và hoàn toàn có thể vòng tránh ra khỏi vùng nguy hiểm này. Khi đi qua đường hàng hải, ngư dân không nên cho thuyền chạy song song mà tốt nhất là cho mũi tàu cắt vuông góc với đường hàng hải và thoát ra sớm nhất. Ban đêm, không nên neo tàu để đánh bắt hoặc ngủ trên đường hàng hải. Khi vượt qua đường hàng hải, phải cử người tăng cường quan sát để chủ động tránh tàu vận tải”. Cũng theo ông Trung, tàu cá phần lớn là vỏ gỗ nên phản hồi sóng ra đa rất yếu. Một trong những hệ thống bắt tín hiệu và phản hồi sóng ra đa tốt nhất, đó là bộ Raycon do nước ngoài sản xuất. Tuy nhiên, thiết bị này có giá rất cao. Chính vì thế, ngư dân không có khả năng mua về lắp trên thuyền để trở thành “tín hiệu nổi” cảnh báo thường trực trên ra đa của các tàu vận tải.

Qua trao đổi kinh nghiệm đi biển, ngư dân ở nhiều địa phương trong tỉnh Quảng Ngãi đều đúc kết chuyện “tàu bé né tàu lớn” như sau: Tàu vận tải phát hiện thuyền ngư dân đã thả lưới và neo lại, đôi khi chuyển hướng tránh. Cũng có nhiều trường hợp, vì lý do nào đó, các tàu vận tải vẫn không né mà cứ đâm thẳng về hướng các thuyền đánh cá, dù các thuyền này đã bật hàng chục bóng đèn để cảnh báo. Cuối cùng ngư dân phải bỏ chạy, nhìn lưới bị tàu vận tải xé rách toang.

Vậy thì đã rõ, ngư dân hãy tự bảo vệ mình. Khi phát hiện tàu vận tải hành trình thì chủ động quan sát né tránh. Ban đêm, khi neo thuyền nghỉ ngơi, ngư dân trên thuyền nên cắt người thay phiên nhau cảnh giới an toàn. Bên cạnh đó, phải đầu tư trang bị hệ thống ánh sáng, ám hiệu trên thuyền đầy đủ theo quy định về an toàn hàng hải. Về phía các cơ quan quản lý, cần kiểm tra và xử lý cương quyết hơn đối với các tàu vận tải, thuyền ngư dân không trang bị đủ hệ thống an toàn.

Lê Chương